Katalog (wybrane kategorie):

„Pod koniec XVIII wieku Warszawa staje się metropolią z prawdziwego zdarzenia. Wraz z rozwojem stolicy do miasta napływają rzesze ludności, z którymi władze próbują walczyć. Niekontrolowana migracja zaczyna bowiem stanowić zagrożenie – a przynajmniej tak ta sprawa wygląda z perspektywy oficjalnych dokumentów. Zaostrza się walka z „włóczęgostwem i żebractwem”, z „ludźmi bez sposobu do życia”, którzy przedstawiani są na ogół jako przedstawiciele „marginesu społecznego”.

Kontrakty z prywatnymi właścicielami manufaktur przewidują wyłapywanie takich osób i kierowanie ich do przymusowej pracy. Na ulicach miasta organizuje się obławy, po których lekarze oceniają przydatność złapanych pod kątem ich produktywności i zdrowia. Pojawiają się wielkie projekty „modernizacyjne”, oparte na pracy wyłapanej ludności. Jednocześnie Warszawiaków zachęca się, aby pod żadnym pozorem nie wspierali napotkanych osób jałmużną – ma to bowiem prowadzić do rozkwitu lenistwa i pazerności grup podporządkowanych.
Podczas wykładu spróbujemy zakwestionować taki obraz „ludzi luźnych”. Zajmiemy się analizą niektórych projektów władz, ale spróbujemy także oddać głos samym podporządkowanym – złapanym – wczytując się w przesłuchania policyjne z Warszawy. Dają one bowiem wgląd w świat społeczny tej różnorodnej i migrującej grupy – mówią wiele o strategiach oporu i przetrwania, ale także o ich marzeniach i aspiracjach.

W jaki sposób ówczesne władze próbowały kontrolować przepływy ludności? Kto i w jaki sposób chciał zbić interes na ludziach luźnych? Czemu większość tych projektów ostatecznie poniosła porażkę?
I wreszcie – kim byli owi ludzie luźni? I czy odejście od hipotezy o „marginesie społecznym” nie skłania do wniosku, że za człowieka „luźnego” mógł być uznany właściwie każdy?

Gościem Przemysława Wielgosza (Le Monde Diplomatique edycja polska, Stowarzyszenie Rozruch) będzie Gabriel Klimont, doktorant w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN, redaktor afiliowany czasopisma naukowego „Praktyka Teoretyczna”.

Wstęp wolny.

Zajęcia odbywają się w ramach projektu „Stół Powszechny – miejsce spotkań twórczych”. Projekt współfinansuje m.st. Warszawa.

%d bloggers like this: